Kwas mlekowy – właściwości, działanie i jak stosować na twarz

Wybór odpowiedniego kwasu to często sztuka kompromisu między pożądaną skutecznością a tolerancją naszej skóry. Nie musisz rezygnować z efektów anti-aging i gładkiej cery tylko dlatego, że masz skłonności do podrażnień, na przykład po kwasie glikolowym. Rozwiązaniem może okazać się kwas mlekowy – rekomendowany osobom o cerze wrażliwej, suchej i odwodnionej.

Z poniższego tekstu dowiesz się, jak dokładnie działa kwas mlekowy na skórę, jakie stężenie wybrać na początek, jak go stosować oraz po jakim czasie można spodziewać się realnych efektów.

Czym jest kwas mlekowy?

Kwas mlekowy należy do popularnej grupy kwasów AHA (alfa-hydroksykwasów), czyli kwasów rozpuszczalnych w wodzie. Ponieważ jest to składnik naturalnie występujący w naszej skórze, poziom jego tolerancji jest bardzo wysoki. Kwas mlekowy stanowi ważną część naturalnego czynnika nawilżającego skóry (to tak zwany NMF – Natural Moisturizing Factor), który dba o prawidłowe nawodnienie warstwy rogowej naskórka. W składach kosmetyków (na liście INCI) znajdziesz go pod nazwą Lactic Acid.

Wiele osób zakłada, że nazwa tego kwasu nie jest przypadkowa – rzeczywiście kwas mlekowy został odkryty w skwaśniałym mleku. Obecnie jednak najczęściej pozyskuje się go na drodze naturalnej fermentacji cukrów pochodzenia roślinnego, a rzadziej metodami syntetycznymi.

Fenomen działania kwasu mlekowego opiera się na dwóch filarach: złuszczaniu martwych komórek oraz intensywnym nawilżaniu. Kwas mlekowy ma większe cząsteczki niż kwas glikolowy, stąd też jest bezpieczniejszy w stosowaniu dla cery wrażliwej (wnika nieco płyciej i wolniej).

Działanie kwasu mlekowego na twarz

Kwas mlekowy to składnik wielozadaniowy, a korzyści z jego stosowania wykraczają daleko poza samo usuwanie martwych komórek naskórka. Na co jeszcze pomaga kwas mlekowy i dlaczego warto uwzględnić go w swojej pielęgnacji?

Delikatne złuszczanie — usuwa martwy naskórek bez podrażnień

Intensywność działania złuszczającego kwasu mlekowego jest uzależniona od stężenia – generalnie jednak kwas ten jest delikatniejszy w działaniu od kwasu glikolowego i wielu innych substancji złuszczających.

Delikatne złuszczanie zapewni kwas mlekowy w stężeniu około 5-7%. Działa on poprzez rozluźnianie wiązań pomiędzy komórkami w warstwie rogowej naskórka, a to umożliwia łagodne usuwanie martwych komórek. Stosowanie kwasu mlekowego w takim stężeniu nie powinno powodować podrażnień lub mikrouszkodzeń skóry.

Nawilżanie

To kwestia, o której wiele osób zapomina, a kwas mlekowy ma silne właściwości higroskopijne. Jego działanie można porównać obrazowo do gąbeczki, która wchłania i przyciąga cząsteczki wody, zapobiegając ich ucieczce. Tym samym kwas mlekowy zapobiega przeznaskórkowej utracie wody (TEWL), co czyni go idealnym składnikiem w pielęgnacji skóry suchej i dojrzałej.

Rozjaśnianie przebarwień

Kwas mlekowy na przebarwienia działa na dwa sposoby. Po pierwsze, przyspieszając odnowę komórkową, co sprzyja ich stopniowemu niwelowaniu. Po drugie, hamując aktywność tyrozynazy, czyli enzymu odgrywającego zasadniczą rolę w procesie powstawania przebarwień.

Dzięki dwutorowemu działaniu, kwas mlekowy można wykorzystać do rozjaśniania plam posłonecznych, melasmy i śladów po trądziku.

Stymulacja kolagenu

Nieco wyższe stężenia kwasu mlekowego (zazwyczaj od 10%) mogą oddziaływać intensywniej i głębiej w skórze, dzięki czemu pojawia się silniejsze działanie złuszczające, ale też efekt anti-aging (tak pożądany przez osoby 30+, 40+ i 50+).

Stosowany w takich stężeniach kwas mlekowy pobudza fibroblasty do zwiększonej produkcji kolagenu i elastyny, a także pobudza proces syntezy naturalnego kwasu hialuronowego w skórze.

Wyrównanie kolorytu i poprawa tekstury skóry

Szara, ziemista cera o nierównej strukturze może odzyskać promienny wygląd. Kwas mlekowy normalizuje proces keratynizacji (rogowacenia) u ujść gruczołów łojowych. Ogranicza to zaleganie martwych komórek naskórka, rozszerzenie porów i powstawanie zaskórników. Kwas mlekowy sprawdzi się więc również w pielęgnacji cery problematycznej.

Regulacja pH skóry

Prawidłowy płaszcz hydrolipidowy skóry powinien mieć odczyn lekko kwaśny (czyli pH między 4,5 a 5,5). Stosowanie silnych środków myjących często alkalizuje skórę, osłabiając jej mechanizmy obronne. Kwas mlekowy błyskawicznie zakwasza środowisko naskórka, co ma istotny wpływ na kondycję mikrobiomu. Niskie pH hamuje namnażanie się patogennych bakterii, a jednocześnie tworzy optymalne warunki dla rozwoju pożytecznej flory bakteryjnej. Cera pielęgnowana kwasem mlekowym jest dzięki temu znacznie mniej podatna na stany zapalne.

Stężenia kwasu mlekowego i ich działanie

Stężenie	Działanie	Typ produktu	Dla kogo?
1-3%	Nawilżające	Toniki, kremy	Dla osób rozpoczynających stosowanie kwasów, dla posiadaczy skóry wrażliwej
5-7%	Nawilżające i delikatnie złuszczające	Serum, peelingi	Dla posiadaczy cery dojrzałej, suchej, odwodnionej
Około 10%	Silniejsze działanie złuszczające, wygładzanie tekstury skóry	Peelingi oraz intensywne kuracje stosowane okresowo	Dla osób przyzwyczajonych do pielęgnacji kwasami
15-30%	Bardzo intensywne działanie złuszczające	Zabiegi gabinetowe (peelingi chemiczne)	Dla osób przyzwyczajonych do kuracji kwasami

Kwas mlekowy a kwas glikolowy — najważniejsze różnice

Zarówno kwas glikolowy, jak i mlekowy należą do grupy kwasów AHA – czyli są rozpuszczalne w wodzie. Wiele osób nie wie, który kwas AHA wybrać i czym właściwie się różnią. Przed rozpoczęciem kuracji, zdecydowanie warto poznać najważniejsze różnice.

Kwas glikolowy ma najmniejsze cząsteczki ze wszystkich kwasów AHA, co sprzyja temu, że szybciej i głębiej wnika w skórę. W efekcie kwas ten działa dość szybko, ale też może powodować podrażnienia (na przykład pieczenie skóry, rumień, widoczne złuszczenia). Z tego względu jest on polecany osobom o cerze tłustej i niezbyt wrażliwej.

Kwas mlekowy zbudowany jest ze zdecydowanie większych cząsteczek, dzięki czemu w głąb skóry wnika wolniej i płycej. Nie oznacza to jednak braku skuteczności, ale znacznie wyższy poziom delikatności oraz połączenie działania złuszczającego z nawilżającym.

Kwas mlekowy vs kwas glikolowy
Cecha	Kwas mlekowy	Kwas glikolowy
Wielkość cząsteczki	Duża	Mała
Tempo działania	Wolniejsze	Szybkie
Ryzyko podrażnień	Niskie	Wysokie
Główne działanie	Łagodne złuszczanie, nawilżanie	Silne złuszczanie
Dla kogo?	Dla cery wrażliwej, suchej, dojrzałej, naczynkowej	Dla cery normalnej, tłustej, przyzwyczajonej do stosowania kwasów

Dla kogo jest kwas mlekowy?

Właściwości kwasu mlekowego czynią ten komponent cennym składnikiem w pielęgnacji różnych rodzajów skóry – dodatkowo na jego wszechstronność wpływa możliwość stosowania zróżnicowanych stężeń, co przekłada się na właściwości kwasu.

Stosowanie kwasu mlekowego jest szczególnie rekomendowane dla:

• Cery dojrzałej – już wśród osób 30+, ale też 40+ i 50+ można wdrożyć pielęgnację anti-aging z kwasem mlekowym, który stymuluje produkcję kolagenu i zapobiega utracie elastyczności skóry.
• Cery suchej i odwodnionej – kwas mlekowy jest naturalnym humektantem, wiąże wodę w skórze i zapobiega uczuciu ściągnięcia.
• Cery wrażliwej i naczynkowej – jest delikatniejszą alternatywą dla kwasu glikolowego czy też dla retinolu. W niskich i średnich stężeniach (do 10%), nie powinien powodować podrażnień, zaczerwienienia czy też innych dolegliwości skórnych.
• Skóry z przebarwieniami pohormonalnymi i posłonecznymi – kwas ten stopniowo wyrównuje koloryt i rozjaśnia przebarwienia o różnorodnym pochodzeniu.
• Cery szarej i zmęczonej – kwas mlekowy przywraca promienny wygląd skóry za sprawą poprawy nawilżenia i wspierania mikrobiomu, wygładza również teksturę skóry.
• Cery trądzikowej – kwas mlekowy pomaga wyciszyć zmiany trądzikowe, ponieważ ogranicza nadmierną keratynizację naskórka. Przy silnym trądziku skuteczniejszy od niego może być jednak któryś z kwasów BHA – na przykład kwas salicylowy.

Jak stosować kwas mlekowy? Krok po kroku

Stosowanie kuracji z kwasami (nawet z delikatnym w działaniu kwasem mlekowym) wymaga ostrożności i przestrzegania określonego protokołu. Oto kilka najważniejszych zasad, których warto przestrzegać:

1. Wprowadzaj kwas mlekowy do pielęgnacji skóry stopniowo – w ten sposób pozwolisz jej zbudować tolerancję dla tego składnika. W pierwszym tygodniu stosuj serum lub tonik z kwasem mlekowym co około 3 dni. Jeśli skóra będzie dobrze reagowała, w kolejnym tygodniu stosuj preparat co drugi dzień.
2. Początkowo stosuj go na wieczór – szczególnie, gdy sięgasz po produkt z kwasem mlekowym w stężeniu powyżej 3% (ma wówczas działanie lekko złuszczające). Działania złuszczające lepiej przeprowadzać wieczorem, ponieważ nocą skóra ma czas na regenerację i nie jest od razu narażona na czynniki zewnętrzne.
3. Aplikuj preparat z kwasem mlekowym na oczyszczoną i suchą skórę – nakładanie kosmetyków z kwasami na mokrą skórę to jeden ze sposobów na zwiększenie intensywności ich działania. Unikaj tego, szczególnie gdy masz cerę wrażliwą, suchą lub naczynkową.
4. Zadbaj o barierę hydrolipidową po aplikacji kwasu – gdy minie około 10-15 minut od aplikacji kwasu, zastosuj krem o działaniu regenerującym z kwasem hialuronowym, ceramidami lub skwalanem w składzie.
5. Rano stosuj krem z wysokim filtrem SPF – kwasy z grupy AHA (nawet tak łagodne, jak kwas mlekowy) mają działanie złuszczające, co powoduje odkrywanie nowych warstw skóry, które są bardziej podatne na poparzenia słoneczne i przebarwienia. Stosowanie fotoprotekcji (SPF50+) jest więc konieczne.
6. Cierpliwie czekaj na rezultaty – pierwsze efekty (wygładzenie skóry, poprawa nawilżenia i promienność cery) można zaobserwować na około 2-4 tygodni po rozpoczęciu regularnego stosowania kwasu mlekowego. Głębsze rezultaty (redukcja przebarwień, poprawa napięcia skóry) wymagają przynajmniej 8-12 tygodni.

Z czym łączyć kwas mlekowy?

Umiejętne połączenie różnych substancji aktywnych oraz uzupełniających pozwala zmaksymalizować korzyści dla skóry i zminimalizować ryzyko podrażnień.

Dobre połączenia tworzą:

• Kwas mlekowy + niacynamid (witamina B3) – najlepiej, by substancje te stosować w oddzielnych krokach pielęgnacyjnych lub o innych porach dnia. Niacynamid wzmocni barierę hydrolipidową skóry i złagodzi stany zapalne.
• Kwas mlekowy + kwas hialuronowy – to świetny duet dla cer suchych i odwodnionych. Kwas mlekowy pomoże pozbyć się martwego naskórka, dzięki czemu kwas hialuronowy może łatwiej wnikać w skórę.
• Kwas mlekowy + ceramidy– to połączenie świetnie chroni barierę skórną.
• Kwas mlekowy + peptydy – to duet o działaniu anti-aging, stymulujące naturalne procesy odnowy.

Tych połączeń unikaj:

– Kwas mlekowy i retinol – szczególnie w ramach jednego kroku pielęgnacyjnego. Takie połączenie składników może skutkować silnymi podrażnieniami skóry. Jeśli chcesz stosować obie substancje aktywne, sięgaj po nie na przemian (jeFdnego dnia po kwas mlekowy, kolejnego po retinol).

– Czysta witamina C – szczególnie w tym samym kroku pielęgnacyjnym. Jeśli chcesz stosować obie, kwas mlekowy stosuj na wieczór, a preparat z witaminą C rano (pamiętając o kremie z filtrem SPF).

– Inne kwasy AHA/BHA w wysokich stężeniach – szczególnie, gdy Twoja skóra jest wrażliwa, normalna, naczynkowa lub nieprzyzwyczajona do pielęgnacji kwasami. 

Skutki uboczne i przeciwwskazania

Jak każda substancja aktywna, lactic acid może wywołać pewne reakcje. Ważne jest odróżnienie naturalnych efektów działania kwasu od faktycznego podrażnienia.

Podczas nakładania stężeń powyżej 5% możesz poczuć lekkie mrowienie lub pieczenie – powinno ono jednak ustąpić w ciągu 30 do 60 sekund. Na etapie budowania tolerancji (pierwsze 1-2 tygodnie) całkowicie normalne jest również przejściowe, łagodne zaczerwienienie. Kwas mlekowy zwiększa także wrażliwość skóry na słońce, co bez odpowiedniej ochrony SPF, może doprowadzić do przesuszenia i przebarwień. Choć kwas mlekowy jest dość uniwersalny, nie każdy powinien go stosować.

Główne przeciwwskazania do kuracji kwasem mlekowym:

• Aktywne zmiany w trądziku różowatym – silny rumień, grudki.
• Uszkodzona bariera hydrolipidowa skóry – można to poznać np. po pieczeniu odczuwanym nawet po użyciu delikatnego kremu nawilżającego.
• Świeże rany, zadrapania na skórze, opryszczka w aktywnej fazie.
• Świeżo przebyte zabiegi z zakresu dermatologii lub medycyny estetycznej, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Czy można stosować kwas mlekowy w ciąży?

Według aktualnej wiedzy medycznej zewnętrzne, miejscowe stosowanie kwasu mlekowego w stężeniach domowych (do 5-10%) jest uznawane za bezpieczne dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, ponieważ cząsteczka kwasu nie przenika do krwiobiegu w ilościach stwarzających zagrożenie. Warto jednak – dla pełnego bezpieczeństwa i spokoju ducha – zawsze skonsultować nowy produkt z lekarzem prowadzącym ciążę.

Kosmetyki z kwasem mlekowym i innymi AHA

W poszukiwaniu kosmetyków z kwasem mlekowym, które sprawdzą się w regularnej pielęgnacji skóry wrażliwej, dojrzałej, suchej, a nawet naczynkowej, warto zdecydować się na dopracowane formuły Dr Ambroziak Laboratorium. Kwas mlekowy jest w nich jednym z komponentów – uzupełniony innymi substancjami aktywnymi – wspiera ich działanie i zapewnia synergię efektów.

Świetnym przykładem takiego preparatu będzie Hydrating Face Drops – nawilżające serum z kwasem hialuronowym do twarzy, szyi i dekoltu. Kosmetyk ten ma działanie przede wszystkim nawilżające za sprawą kwasu hialuronowego i prowitaminy B5, a ich działanie wspierane jest także obecnością kwasu mlekowego. Inny produkt, który warto wypróbować to Moisturising Foam Cleanser – Pianka myjąca z wąkrotką azjatycką, niacynamidem, panthenolem i niskim stężeniem kwasu mlekowego.

Chcąc postawić na nieco silniejsze działanie złuszczające, możesz wybrać z kolei Peeling Lotion – Łagodzący peeling do twarzy z kwasem glikolowym i migdałowym oraz kompleksem nawilżającym.

FAQ

Czy kwas mlekowy nadaje się dla cery wrażliwej?

Tak, kwas mlekowy to jeden z najbezpieczniejszych kwasów AHA dla cery wrażliwej i naczyniowej ze względu na duże cząsteczki o wolniejszym i płytszym przenikaniu oraz z uwagi na jego silne właściwości nawilżające.

Jak często stosować kwas mlekowy?

To zależy od stężenia i stopnia tolerancji przez skórę. Niskie stężenia (1-3% w tonikach) można stosować codziennie wieczorem, jeśli cera ma dobrą tolerancję. Stężenia średnie (5-10% w formie serum lub peelingu domowego) zaleca się stosować 2 do 3 razy w tygodniu.

Czy kwas mlekowy działa na zmarszczki?

Działa pośrednio poprzez stymulację fibroblastów do zwiększonej produkcji kolagenu i elastyny w skórze, a także poprzez poprawę nawilżenia tkanek.

Po jakim czasie można zauważyć efekty kwasu mlekowego?

Pierwsze efekty wygładzenia i świetlistości cery widać już po 2-4 tygodniach regularnego stosowania. Na głębsze zmiany strukturalne (rozjaśnienie przebarwień i spłycenie zmarszczek) trzeba poczekać od 8 do 12 tygodni (około 2-3 pełne cykle odnowy naskórka).

Czy kwas mlekowy zwiększa wrażliwość skóry na słońce?

Tak. Podobnie jak każdy z kwasów AHA, kwas mlekowy rozrzedza warstwę rogową naskórka. Dlatego podczas kuracji (i po jej zakończeniu) należy bezwzględnie aplikować krem z wysokim filtrem – SPF 50 – każdego ranka.