Trądzik hormonalny – Przyczyny, objawy, jak leczyć trądzik

Zmiany skórne wywołane trądzikiem są dla wielu osób problemem estetycznym, który może mieć różne podłoże. Trądzik bywa objawem zaburzeń hormonalnych, stanów zapalnych albo nieprawidłowej pielęgnacji. To właśnie od przyczyn powstania trądziku zależy jego skuteczne leczenie. Jednym z jego rodzajów jest trądzik hormonalny, występujący nie tylko u młodzieży, ale także u osób dorosłych. Dowiedz się więcej o mechanizmie jego powstawania, objawach oraz sposobach pielęgnacji skóry.

Trądzik hormonalny – co to takiego?

Ten szczególny typ trądziku spowodowany jest wahaniem poziomu hormonów odpowiedzialnych za pracę gruczołów łojowych. Ich nieprawidłowe funkcjonowanie prowadzi do wzmożonej produkcji sebum i nadmiernego złuszczania się naskórka. Martwe komórki wraz z łojem zatykają pory. W takim środowisku rozwijają się bakterie, co z kolei skutkuje powstawaniem stanów zapalnych. Zaburzenia hormonalne powodujące trądzik mogą pojawić się w różnych okresach życia – nie tylko w czasie pokwitania.

Rodzaje trądziku hormonalnego

W zależności od dominującego mechanizmu zaburzeń, trądzik hormonalny można podzielić na dwie podstawowe odmiany: androgenny oraz estrogenny.

Trądzik androgenny

Ten typ trądziku dominuje pod względem częstotliwości występowania. Spowodowany jest nadmiarem androgenów. Są to męskie hormony płciowe, ale występują one również u kobiet. Ich podwyższony poziom zwiększa produkcję sebum. Efektem są zatkane pory i stany zapalne. Dotknięta trądzikiem androgennym skóra jest tłusta i błyszcząca. Mogą pojawiać się na niej grudki oraz torbiele wypełnione treścią ropną. Charakterystyczne jest ich umiejscowienie: najczęściej w okolicach brody i żuchwy oraz na szyi. Trądzik androgenny jest częstym problemem osób zmagających się z niedoczynnością tarczycy oraz z PCOS (zespołem policystycznych jajników).

Trądzik estrogenny

Ten typ jest rzadszy i dotyczy głównie kobiet, które dawno już przeszły pokwitanie. Odpowiada m.in. za trądzik hormonalny po 30. roku życia. Wynika z niedoboru estrogenów, czyli żeńskich hormonów płciowych (obecnych w niższym stężeniu również u mężczyzn). Brak równowagi między estrogenami a androgenami powoduje podwyższoną aktywność gruczołów łojowych. Zmiany najczęściej nie są tak rozległe jak w przypadku trądziku androgenowego, natomiast ich leczenie bywa trudniejsze.

Komu zagraża trądzik hormonalny?

Zmiany trądzikowe o podłożu hormonalnym mogą dotknąć wszystkich, niezależnie od płci i wieku, ale najczęściej z jego powodu cierpią dorosłe kobiety. Wynika to z kumulacji czynników ryzyka, wśród których znajdują się:

• Zaburzenia hormonalne i choroby – np. niedoczynność tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto czy PCOS. Również w przypadku alergii, takich jak nietolerancja laktozy, trądzik hormonalny występuje znacznie częściej.
• Stosowanie antykoncepcji hormonalnej – a także jej odstawianie.
• Specyficzne stany zaburzające gospodarkę hormonalną – zwłaszcza ciąża, połóg oraz menopauza.

Dodatkowo wśród czynników ryzyka wymienić należy długotrwały stres i nieprawidłową dietę, zwłaszcza w połączeniu z nieodpowiednią pielęgnacją.

Jakie badania hormonalne wykonać przy trądziku?

Przed rozpoczęciem leczenia trądziku hormonalnego warto wykonać badania laboratoryjne, które pozwolą ustalić przyczynę zaburzeń. Lekarz dobiera zestaw badań indywidualnie, w zależności od objawów i podejrzewanego podłoża choroby. Najczęściej zlecane są jednak:

• testosteron całkowity i wolny,
• dihydrotestosteron (DHT),
• dehydroepiandrosteron (DHEA-S),
• hormony tarczycy (TSH, FT3, FT4),
• prolaktyna,
• hormon luteinizujący (LH) i folikulotropowy (FSH),
• nsulina oraz wskaźnik HOMA-IR.

Interpretacja wyników powinna być zawsze przeprowadzana przez lekarza – samodzielne ocenianie nie daje pełnego obrazu i może prowadzić do błędnych wniosków.

Trądzik hormonalny – objawy

Poszczególne typy trądziku (takie jak trądzik młodzieńczy czy trądzik pospolity u dorosłych) mogą być trudne w identyfikacji. W przypadku trądziku hormonalnego postawienie diagnozy również należy do dermatologa, ale istnieją wyraźne przesłanki, aby podejrzewać u siebie właśnie to zaburzenie. Do typowych, charakterystycznych objawów trądziku hormonalnego należą:

• Lokalizacja zmian – pojawiają się one głównie w dolnej części twarzy, czasami również na klatce piersiowej.
• Głębokie i bolesne zmiany – grudki i cysty są wyraźnie zapalne i często powodują bój przy dotyku, co raczej nie zdarza się przy trądziku pospolitym.
• Ryzyko powstawania blizn – z uwagi na charakter zmian istnieje większe prawdopodobieństwo, że po ich zagojeniu na skórze pozostaną blizny i przebarwienia, zwłaszcza jeśli dojdzie do rozdrapywania czy prób wyciskania.
• Tłusta skóra – przez dużą ilość sebum skóra wyraźnie się świeci. Również pory są rozszerzone i widoczne.
• Okresowe zaostrzanie zmian – mogą być one bardziej dokuczliwe np. na kilka dni przed miesiączką.

Leczenie i pielęgnacja skóry z trądzikiem hormonalnym

Co na trądzik hormonalny okazuje się najbardziej skuteczne?

Podstawą jest ustalenie jego podłoża i unormowanie gospodarki hormonalnej, o ile to możliwe. U niektórych osób proponowane jest leczenie farmakologiczne, które może obejmować środki hormonalne lub nawet izotretynoinę.

Niestety nie każdy może poddać się takim kuracjom (zarówno do przyjmowania hormonów, jak i izotretynoiny istnieją liczne przeciwwskazania), a jeśli nawet nie ma się ku temu przeciwwskazań, to i tak warto zadbać równolegle o prawidłową pielęgnację skóry.

Kosmetyki do kompleksowej pielęgnacji cery trądzikowej

Przy trądziku hormonalnym odpowiednia pielęgnacja skóry jest kwestią o priorytetowym znaczeniu. Starannie dobierając kosmetyki, możemy łagodzić zmiany i przeciwdziałać procesom zapalnym, a także regulować ilość wydzielanego sebum. Oto produkty, które warto mieć w kosmetyczce:

• Środki myjące – np. żele, pianki. Powinny one być delikatne, z naturalnym składem, bez sztucznych barwników i aromatów. Skóra dotknięta trądzikiem hormonalnym ma bardzo wrażliwą warstwę hydrolipidową.
• Toniki i hydrolaty – koją skórę i przygotowują ją do dalszej pielęgnacji.
• Peelingi – pamiętaj, aby nie były to peelingi mechaniczne, które drażnią skórę, ale łagodniejsze, a przy tym skuteczniejsze, peelingi enzymatyczne lub kwasowe. Wypróbuj Peeling Lotion – Łagodzący peeling do twarzy, który delikatnie oczyszcza skórę, a dzięki zawartości składników łagodzących nadaje się do stosowania również w przypadku bardzo wrażliwej cery. To produkt opracowany z myślą o stosowaniu na wieczór – stanowi dodatkowy sposób na oczyszczenie skóry i usunięcie z niej martwych komórek naskórka. Ponieważ jest to kosmetyk łączący funkcję peelingu i lotionu, nie tylko oczyszcza cerę, ale też doskonale ją nawilża, zwęża pory i redukuje widoczność zaskórników. Co decyduje o jego skuteczności? Przede wszystkim skład, w którym znajduje się kwas glikolowy i migdałowy, glukonolakton (roślinna substancja złuszczająca), a także bogaty kompleks składników nawilżających – między innymi alantoina.
• Serum – produkt z odpowiednio dobranym składem (np. z wit. B3, cynkiem, retinoidami czy kwasami PHA) ma działanie antybakteryjne i przeciwzapalne, a przy tym reguluje ilość wydzielanego sebum.
• Krem do twarzy – wybieraj kosmetyki o właściwościach nawilżających i regenerujących, takie jak Acne Face Cream – Krem pielęgnacyjny do cery problematycznej, który łączy właściwości nawilżające z działaniem przeciwzapalnym. Kosmetyk ten opracowano z myślą o pielęgnacji cery trądzikowej i problematycznej. W jego składzie znajduje się azeloglicyna regulująca wydzielanie sebum, niacynamid o właściwościach regulujących przebarwienia i redukujących nierówności skóry, a także kwas poliglutaminowy o właściwościach nawilżających.

Leczenie farmakologiczne trądziku hormonalnego

W cięższych postaciach trądziku hormonalnego konieczne bywa leczenie farmakologiczne. Dermatolodzy i endokrynolodzy mogą zalecić:

• antybiotyki doustne lub miejscowe – stosowane w przypadku nasilonych stanów zapalnych,
• retinoidy (pochodne witaminy A) – skuteczne przy przewlekłym i opornym trądziku,
• terapie hormonalne, np. tabletki antykoncepcyjne – regulujące równowagę między androgenami a estrogenami.

Każda z powyższych metod wymaga ścisłej kontroli lekarskiej ze względu na możliwe działania niepożądane oraz przeciwwskazania. Dlatego leczenie farmakologiczne zawsze powinno być elementem kompleksowej terapii prowadzonej przez specjalistę.

Dieta na trądzik hormonalny

Sposób odżywiania, stres i higiena snu mają ogromny wpływ na gospodarkę hormonalną, a tym samym na wygląd skóry. Wspierając leczenie dermatologiczne odpowiednią dietą i zdrowymi nawykami, możemy zmniejszyć częstotliwość i nasilenie zmian trądzikowych.

Co jeść przy trądziku hormonalnym?

• warzywa i owoce bogate w witaminy A, C i E – wspierają regenerację naskórka,
• produkty pełnoziarniste i źródła błonnika – regulują poziom cukru we krwi,
• ryby morskie i orzechy – dostarczają kwasów omega-3 o działaniu przeciwzapalny,
• produkty bogate w cynk i selen – wspomagają gojenie się skóry.

Czego unikać przy trądziku hormonalnym ?

• cukru i produktów o wysokim indeksie glikemicznym,
• tłustych i wysoko przetworzonych potraw,
• ostrych przypraw i nadmiaru nabiału,
• używek, takich jak alkohol czy papierosy.

Trądzik hormonalny jest trudny w leczeniu, a cera nim dotknięta sprawia wiele problemów – często jest przetłuszczona, zanieczyszczona i pojawiają się na niej zaskórniki. Właściwie dobrana pielęgnacja pomoże utrzymać ją w ryzach i stopniowo poprawi jej kondycję, redukując zmiany trądzikowe i produkcję sebum.