Wypadanie włosów: od diagnostyki do leczenia. Kompleksowy poradnik

W tym artykule znajdziesz: omówienie typów łysienia, opis badań diagnostycznych, przegląd metod leczenia farmakologicznego i zabiegowego oraz praktyczne wskazówki dotyczące profilaktyki.

Wypadanie włosów to jeden z częstszych problemów, z jakimi pacjenci zgłaszają się do gabinetów dermatologicznych i trychologicznych. Wbrew pozorom dotyczy ono zarówno mężczyzn, jak i kobiet, a jego przyczyny mogą być bardzo różnorodne – od naturalnych procesów fizjologicznych, przez niedobory składników odżywczych, aż po choroby ogólnoustrojowe. W mojej praktyce często spotykam się z pacjentami, którzy zauważają zwiększoną ilość włosów na szczotce lub w odpływie prysznica i obawiają się postępującego łysienia.

Kiedy mówimy o wypadaniu włosów?

Tabela 1. Fazy cyklu życia włosa

Nr	Faza	Nazwa	Czas trwania	Udział u zdrowej osoby
1	Wzrostu	Anagen	2–7 lat	85–90%
2	Przejściowa	Katagen	2–3 tygodnie	~1–2%
3	Spoczynku	Telogen	3–4 miesiące	10–15%

Cykl życia włosa obejmuje trzy główne fazy: wzrostu (anagen), przejściową (katagen) oraz spoczynku (telogen). W standardowych warunkach około 85-90% włosów znajduje się w fazie wzrostu, a jedynie niewielka część jest tracona – to również normalne. Można zatem powiedzieć, że wypadanie włosów to proces fizjologiczny, który staje się problemem, gdy ilość traconych włosów przekracza normę i prowadzi do ich wyraźnego przerzedzenia.

U zdrowej osoby dziennie może wypadać nawet około 50-100 włosów, co jest naturalną konsekwencją tego, że znajdują się one w różnych fazach cyklu wzrostu. Jeśli jednak ilość traconych włosów jest wyraźnie większa, pojawiają się przerzedzenia lub cofanie linii włosów – mówimy o nadmiernym wypadaniu włosów lub łysieniu.

W praktyce klinicznej ważne jest nie tylko określenie skali problemu, ale również ustalenie jego przyczyny. Wypadanie włosów może być bowiem objawem zaburzeń metabolicznych, hormonalnych lub chorób skóry głowy, które wymagają kompleksowego leczenia przyczynowego, a nie tylko objawowego.

Rodzaje łysienia

Tabela 2. Rodzaje łysienia – porównanie

Typ łysienia	Mechanizm	Kogo dotyczy?	Charakterystyczne objawy
Androgenowe	Działanie androgenów → miniaturyzacja mieszków	Mężczyźni i kobiety	Stopniowe przerzedzenie, cofanie linii włosów
Telogenowe	Masowe przejście włosów w fazę spoczynku	Kobiety częściej, po stresie/chorobie	Nagłe, rozlane wypadanie po 2–3 miesiącach od czynnika wyzwalającego
Plackowate	Autoimmunologiczny atak na mieszki	Obie płcie, każdy wiek	Okrągłe ogniska łysienia
Bliznowaciejące	Trwałe zniszczenie mieszków włosowych	Obie płcie	Trwałe ogniska bez oznak wzrostu

Pod ogólnym pojęciem łysienia kryje się grupa schorzeń o różnych mechanizmach powstawania. Najczęściej wyróżniamy cztery podstawowe typy wypadania włosów:

1. Łysienie androgenowe – to najczęstsza forma łysienia u mężczyzn, ale występuje również u kobiet. Jest związana z działaniem androgenów (męskich hormonów płciowych), które powodują stopniowe kurczenie się mieszków włosowych (mówimy wówczas o ich miniaturyzacji).
2. Łysienie telogenowe – występuje wtedy, gdy duża liczba włosów jednocześnie przechodzi w fazę spoczynku. Może pojawić się po stresie, chorobie, operacji lub przy znacznym spadku masy ciała.
3. Łysienie plackowate – ma podłoże autoimmunologiczne i objawia się nagłym pojawieniem się okrągłych ognisk bez włosów.
4. Łysienie bliznowaciejące – rzadkie ale poważne schorzenie, w którym dochodzi do trwałego zniszczenia mieszków włosowych.

Właściwe rozpoznanie typu łysienia ma fundamentalne znaczenie dla wyboru odpowiedniej metody leczenia.

Przyczyny wypadania włosów

Wypadanie włosów może wynikać z wielu powodów i często jest efektem działania kilku nakładających się czynników. U moich pacjentów często stwierdzam niedobory witamin i minerałów. Choć włosy mogą wydawać się martwe, to ich wzrost i kondycja zależą od dostępności składników odżywczych. Wrócimy do tego zagadnienia w części tekstu poświęconej suplementacji. Wypadanie włosów może być też objawem wielu chorób ogólnoustrojowych, które również szczegółowo opiszę dalej.

Wielu pacjentów bagatelizuje fakt, że włosy 'jedzą’ od środka. Aby uzupełnić kluczowe niedobory i pobudzić cebulki do pracy, warto sięgnąć po sprawdzone rozwiązania, takie jak HAIR PILL – suplement diety wspierający kondycję włosów, który dostarcza precyzyjnie dobrane dawki biotyny i minerałów niezbędnych do budowy łodygi włosa

Chciałbym zwrócić uwagę na rolę w wypadaniu włosów pewnego czynnika, którego niszczącego potencjału nie doceniamy – jest nim stres. Silny stres psychiczny może zaburzać wiele procesów fizjologicznych, w tym cykl wzrostu włosa. Po traumatycznych wydarzeniach często obserwuje się łysienie telogenowe, które pojawia się zwykle po około 2-3 miesiącach od czynnika wyzwalającego.

Również infekcje bakteryjne i wirusowe mogą negatywnie wpływać na mieszki włosowe poprzez zaburzanie ich metabolizmu oraz uruchamianie mechanizmów zapalnych. Dlatego właśnie typowe jest wypadanie włosów po ciężkich infekcjach ogólnoustrojowych.

Łysienie może być także działaniem niepożądanym pewnych leków. Dotyczy to zwłaszcza antydepresantów, retinoidów, leków przeciwzakrzepowych i niektórych terapii hormonalnych. W tym miejscu warto też powiedzieć o zaburzeniach hormonalnych, zwłaszcza o chorobach tarczycy i PCOS, których konsekwencją również bywa wypadanie włosów.

Choroby a wypadanie włosów

Firmy oferujące różnego typu kosmetyki do włosów często budują swoją marketingową narrację w taki sposób, że pacjenci myślą, iż łysienie to tylko kwestia skóry głowy czy mieszków włosowych. Tymczasem wypadanie włosów bywa jednym z pierwszych objawów chorób ogólnoustrojowych. Dlatego w diagnostyce zawsze ważna jest dokładna analiza stanu zdrowia pacjenta.

Do chorób najczęściej związanych z utratą włosów należą:

• Łuszczyca skóry – przewlekły stan zapalny skóry może prowadzić do osłabienia mieszków włosowych.
• Łojotokowe zapalenie skóry – nadmierna produkcja sebum i stan zapalny skóry głowy mogą zaburzać prawidłowy cykl wzrostu włosa.
• Choroba Hashimoto – niedoczynność tarczycy często objawia się przerzedzeniem włosów i ich zwiększoną łamliwością.
• Choroby wątroby – zaburzenia metaboliczne mogą wpływać na gospodarkę hormonalną i odżywienie mieszków włosowych.
• Choroby autoimmunologiczne – przykładem jest łysienie plackowate, w którym układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe.

W przypadku podejrzenia choroby ogólnoustrojowej pierwszym ważnym krokiem jest konsultacja lekarska i wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych.

Co na wypadanie włosów?

Stan włosów w dużym stopniu zależy od ogólnej kondycji organizmu. Niedostateczna podaż witamin, minerałów i aminokwasów, może prowadzić do osłabienia włosów, spowolnienia ich wzrostu, a nawet zwiększonego wypadania.

Włosy potrzebują przede wszystkim białka, aminokwasów siarkowych (metionina, cysteina), witamin A, C, E i z grupy B, a także cynku i żelaza. Szczególną uwagę zwracam na niedobór żelaza, który jest jedną z częstszych przyczyn wypadania włosów u kobiet. Badania wykazują także wysoką korelację między łysieniem a niedoborem cynku – jego zbyt niski poziom stwierdza się nawet u ponad 40% osób doświadczających tego problemu*.

Produkty szczególnie korzystne dla włosów to zatem te, w których znajdziemy duże ilości wymienionych składników. Są to głównie: jaja, ryby, orzechy i pestki dyni, rośliny strączkowe oraz zielone warzywa liściaste. W medycynie naturalnej i we współczesnej fitoterapii stosuje się natomiast zioła takie jak pokrzywa, skrzyp polny i łopian. Być może rzuciły Ci się one w oczy również na opakowaniach kosmetyków do włosów. Wielu pacjentów sięga także po suplementy na wypadanie włosów (popularne są zwłaszcza te z biotyną, czyli witaminą B7. Warto jednak pamiętać, że zarówno suplementy, jak i zioła, mogą być jedynie uzupełnieniem terapii – w razie problemu zdrowotnego nie zastąpią leczenia.

Diagnostyka wypadania włosów

Tabela 3. Badania diagnostyczne przy wypadaniu włosów

Badanie	Co wykrywa?	Kiedy zlecane?	Inwazyjność
Trichoskopia	Gęstość włosów, miniaturyzacja mieszków, stan skóry głowy, stosunek anagen/telogen	Zawsze jako badanie pierwszoplanowe	Nieinwazyjne
Badania krwi	Poziom żelaza, ferrytyny, witamin, morfologia, parametry tarczycy	Przy podejrzeniu przyczyn ogólnoustrojowych i niedoborów	Minimalna (pobranie krwi)
Ocena hormonów	Hormony tarczycy, androgeny, hormony jajników / nadnerczy	Przy wahaniach hormonalnych, PCOS, chorobach tarczycy	Minimalna (pobranie krwi)
Biopsja skóry głowy	Budowa mieszków, stany zapalne, choroby skóry	Gdy inne badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi	Inwazyjna (wycinek tkanki)

Badanie przyczyn łysienia obejmuje kilka etapów. Najważniejszy jest dokładny wywiad medyczny, który pozwala ocenić styl życia, dietę, choroby współistniejące oraz przyjmowane leki. Właśnie od niego zaczynam konsultacje z pacjentami, którzy zgłaszają się do mnie z problemem nadmiernego wypadania włosów.

Badania, które można wykonać u pacjentów z wypadaniem włosów:

• Trichoskopia – to nieinwazyjne badanie skóry głowy, które polega na jej dokładnym obejrzeniu w dużym powiększeniu. Trichoskopia pozwala określić gęstość włosów, a także stosunek włosów w fazie wzrostu do tych w fazie spoczynku. Badanie uwidocznia również ewentualną miniaturyzację mieszków włosowych, a także pozwala wykryć stany zapalne skóry głowy.
• Badania krwi – w kontekście wypadania włosów badania z krwi są również bardzo istotne diagnostycznie. Pozwalają wykryć ewentualne przyczyny ogólnoustrojowe. Włosy są bardzo wrażliwe na zaburzenia metaboliczne i niedobory składników odżywczych. Najczęściej oznaczane w badaniach są więc: poziom żelaza i ferrytyny, stężenie witamin i mikroelementów. Dodatkowo weryfikowana jest morfologia, a także parametry tarczycy.
• Ocena poziomu hormonów – ich wahania lub nieprawidłowe poziomy są częstą przyczyną wypadania włosów (szczególnie u kobiet). W zależności od objawów sprawdzane są hormony tarczycy, androgeny, a także hormony związane z funkcjonowaniem jajników lub nadnerczy.
• Biopsję skóry głowy – to badanie polegające na pobraniu niewielkiego wycinka skóry głowy w celu jego przekazania do badania histopatologicznego. Analiza mikroskopowa tkanki pozwala na ocenę budowy mieszków włosowych, wykrycie ewentualnych stanów zapalnych i innego typu chorób skóry, które mogą wpływać na wypadanie włosów. Biopsję skóry głowy wykonuje się głównie wówczas, gdy pozostałe badania nie dają jednoznacznych odpowiedzi.

Kiedy łysienie wymaga interwencji specjalisty?

Choć wypadanie włosów może mieć charakter przejściowy, to poniższe symptomy powinny skłonić Cię do umówienia wizyty u specjalisty:

• nagłe, nasilone wypadanie włosów,
• widoczne przerzedzenia,
• cofanie linii włosów,
• ogniska całkowitego łysienia,
• świąd lub stan zapalny skóry głowy.

Wczesna diagnostyka zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Trycholog – specjalista schorzeń głowy i włosów

Trychologia to dziedzina zajmująca się problemami skóry głowy i włosów, a zatem w poradni można uzyskać fachową poradę w tym zakresie. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy trycholog jest lekarzem – chyba że posiada wykształcenie medyczne. To nierzadkie połączenie kompetencji – ponieważ w praktyce klinicznej diagnostykę chorób skóry głowy powinien prowadzić dermatolog, często lekarze tej specjalizacji dokształcają się właśnie w zakresie trychologii. Podstawową rolą trychologa nie jest jednak leczenie, ale wspieranie tego procesu poprzez różnego typu zabiegi oraz edukację pacjenta z zakresu dbania o głowę i włosy.

Leczenie łysienia

Tabela 5. Składniki odżywcze ważne dla włosów

Składnik	Rola dla włosów	Najlepsze źródła w diecie
Białko i aminokwasy siarkowe (metionina, cysteina)	Budulec keratyny – głównego białka włosa	Jaja, ryby, mięso, rośliny strączkowe
Żelazo / ferrytyna	Dotlenienie mieszków włosowych	Czerwone mięso, szpinak, rośliny strączkowe
Cynk	Regulacja cyklu wzrostu, synteza keratyny	Pestki dyni, orzechy, owoce morza
Biotyna (wit. B7)	Metabolizm aminokwasów budujących keratynę	Jaja, orzechy, awokado
Witaminy A, C, E	Ochrona antyoksydacyjna mieszków, produkcja sebum (wit. A)	Zielone warzywa liściaste, owoce cytrusowe, orzechy

W zależności od przyczyny łysienia, stosujemy różne metody leczenia. Podstawą jest ustalenie przyczyny problemu i jeśli to możliwe, to wyeliminowanie jej – np. poprzez zmiany w diecie lub uregulowanie poziomu hormonów. Niestety nie zawsze to wystarczy. U pacjentów, u których przyczyn łysienia nie uda się wyeliminować, na ogół stosowane jest leczenie farmakologiczne wspomagane zabiegami na skórę głowy.

Leczenie farmakologiczne

Farmakoterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia łysienia. Stosuje się ją przede wszystkim wówczas, gdy przyczyną wypadania włosów są zaburzenia cyklu wzrostu włosa lub nadwrażliwość mieszków włosowych na hormony androgenowe. Najczęściej stosujemy leki działające miejscowo lub ogólnoustrojowo, które wpływają na funkcjonowanie mieszków włosowych oraz regulują przebieg cyklu wzrostu włosa. Należą do nich:

• Minoksydyl – lek stosowany miejscowo. Może mieć formę pianki, płynu lub innego typu roztworu nakładanego bezpośrednio na skórę głowy. Substancja ta wpływa na cykl wzrostu włosa, skracając fazę spoczynku i wydłużając fazę jego wzrostu.
• Finasteryd – to lek stosowany ogólnoustrojowo. Bywa stosowany głównie u mężczyzn z łysieniem androgenowym. Lek ten redukuje przekształcanie testosteronu w dihydrotestosteron (DHT), który u wielu mężczyzn powoduje właśnie miniaturyzację mieszków włosowych i utratę włosów.

Na tym jeszcze nie koniec. Jeśli u pacjenta Finasteryd nie przyniesie efektów, można zastosować Dutasteryd o silniejszym działaniu. Z kolei u kobiet z łysieniem androgenowym stosowany jest głównie Spironolakton.

Zabiegi wspomagające leczenie wypadania włosów:

• Mezoterapia igłowa skóry głowy – zabieg polegający na podaniu bezpośrednio w skórę niewielkich dawek substancji aktywnych przy użyciu cienkiej igły. Celem mezoterapii jest bezpośrednie odżywienie mieszków włosowych i poprawa warunków wzrostu włosa, ponieważ składniki trafiają dokładnie tam, gdzie są potrzebne – do skóry właściwej.
• Osocze bogatopłytkowe – metoda wykorzystująca naturalne czynniki wzrostu zawarte w płytkach krwi pacjenta. Zabieg polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi, jej odwirowaniu w specjalnej wirówce, a następnie podaniu uzyskanego osocza w skórę głowy w formie iniekcji. Najważniejszą rolę w tej terapii odgrywają czynniki wzrostu uwalniane z płytek krwi, które mogą stymulować komórki mieszków włosowych i pobudzać procesy regeneracyjne.

Niezbędne jest także leczenie chorób ogólnoustrojowych i wyrównywanie niedoborów, jeśli to one są głównymi przyczynami łysienia.

Najczęstsze przyczyny wypadania włosów i metody leczenia

Przyczyna	Metoda leczenia
Niedobory witamin i mikroelementów	Korekta diety, suplementacja niedoborów, zabiegi trychologiczne
Choroby ogólnoustrojowe	Leczenie choroby podstawowej, zabiegi trychologiczne
Choroby skóry głowy	Leczenie dermatologiczne (preparaty przeciwzapalne, przeciwgrzybicze), odpowiednia pielęgnacja skóry głowy
Zaburzenia hormonalne (np. PCOS, choroby tarczycy)	Leczenie choroby podstawowej (endokrynologiczne), farmakoterapia, zabiegi trychologiczne
Łysienie androgenowe	Farmakoterapia (minoksydyl miejscowo, finasteryd u mężczyzn, spironolakton u kobiet ), zabiegi wspomagające (mezoterapia, osocze bogatopłytkowe) w zaawansowanych przypadkach przeszczep włosów
Niepożądane działanie leków	Konsultacja lekarska, ewentualna zmiana leczenia, wsparcie regeneracji mieszków włosowych
Stres i telogenowe wypadanie włosów	Leczenie przyczyny, redukcja stresu, wsparcie dietetyczne i suplementacyjne, czasami preparaty stymulujące wzrost włosów i zabiegi trychologiczne

Domowe sposoby na wypadanie włosów

Ważne: Domowe metody pielęgnacji mogą stanowić uzupełnienie terapii, ale nie zastąpią konsultacji lekarskiej, jeśli wypadanie włosów jest nasilone lub utrzymuje się dłużej niż 3 miesiące.

Warto wypróbować:

• Masaż skóry głowy – delikatne masowanie opuszkami palców poprawia mikrokrążenie, dzięki czemu mieszki włosowe są lepiej dotlenione i odżywione.
• Olejowanie włosów i skóry głowy – metoda pielęgnacyjna, która polega na nakładaniu naturalnych olejów na włosy i skórę głowy. Oleje te mogą poprawiać elastyczność włosa, ograniczać jego łamliwość oraz wspierać nawilżenie skóry głowy.
• Płukanki ziołowe – wzmacniają włosy i poprawiają kondycję skóry głowy.

5  kroków do ograniczenia wypadania włosów

1. Zadbaj o dietę – powinna być bogata w białko, witaminy i mikroelementy.
2. Kontroluj poziom hormonów tarczycy – w razie potrzeby, skonsultuj się z endokrynologiem.
3. Unikaj przewlekłego stresu – jego wpływ na cykl wzrostu włosa jest dobrze udokumentowany.
4. Dbaj o skórę głowy – odpowiednia pielęgnacja zmniejsza ryzyko stanów zapalnych.
5. Nie ignoruj pierwszych objawów – wczesna konsultacja dermatologiczna zwiększa skuteczność leczenia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o łysienie

1. Co najbardziej pomaga na wypadanie włosów?

Najważniejsze jest ustalenie przyczyny problemu. W zależności od niej stosuje się leczenie farmakologiczne, suplementację lub zabiegi dermatologiczne.

Czego brakuje organizmowi, gdy wypadają włosy?

• Najczęściej są to niedobory żelaza, cynku, witamin z grupy B oraz białka.

Czy po zapaleniu płuc wypadają włosy?

• To możliwe. Ciężkie infekcje mogą prowadzić do tzw. łysienia telogenowego. Wypadanie włosów pojawia się zwykle kilka miesięcy po chorobie i w większości przypadków ma charakter przejściowy.

Jak powstrzymać wypadanie włosów domowym sposobem?

Pomocna może być odpowiednia dieta, ograniczenie stresu oraz właściwa pielęgnacja skóry głowy. Jeśli jednak problem się nasila, konieczna jest konsultacja dermatologiczna.

Co na wypadanie włosów przy PCOS?

W zespole policystycznych jajników przyczyną łysienia jest nadmiar androgenów. Leczenie obejmuje terapię hormonalną, preparaty hamujące działanie androgenów oraz leczenie dermatologiczne.

POZOSTAŁA BIBLIOGRAFIA:

https://medicaljournalssweden.se/actadv/article/view/13358/25336

https://www.termedia.pl/Journal/-7/pdf-1318-1

https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2022/12/ACM-2022-01-v6-Jakubiec.pdf

https://www.researchgate.net/profile/Krzysztof-

https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2021/05/pf_2021_070-073.pdf